کازینو ZK: آغاز بازپرداخت‌های جزئی در پرونده راگ پول ۳۳ میلیون دلاری طولانی‌مدت

شروع بازپرداخت‌های جزئی ZK Casino

پس از ماه‌ها سکوت و بلاتکلیفی پیرامون پروژه فروپاشیده ZK Casino، اخیراً به‌روزرسانی غیرمنتظره‌ای منتشر شده است که امیدهایی را برای بازپرداخت وجوه کاربران آسیب‌دیده زنده کرده است. این پروژه، که یکی از طولانی‌ترین و پیچیده‌ترین اختلافات مربوط به فروپاشی پروژه‌های کریپتو را به خود اختصاص داده، اکنون در حال انجام بازپرداخت‌های آهسته و جزئی است. این خبر مهم در تاریخ ۱۰ نوامبر توسط بنیانگذار ناشناس پروژه، معروف به "Derivatives Monke"، در پلتفرم X به اشتراک گذاشته شد و نشان از تلاش برای حل و فصل یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های دنیای بلاکچین دارد.

زمینه و ابعاد فروپاشی ZK Casino

پروژه ZK Casino در آوریل ۲۰۲۴ با وعده‌هایی فریبنده راه‌اندازی شد. وعده اصلی این بود که کاربران می‌توانند اتریوم (ETH) خود را به زنجیره لایه ۲ این پلتفرم منتقل کنند، از آن بازدهی کسب کرده و در هر زمان ETH اولیه خود را برداشت نمایند. این مدل ظاهراً جذاب، هزاران کاربر را به سمت خود جذب کرد. با این حال، واقعیت به سرعت از این وعده‌ها فاصله گرفت. به‌جای پردازش بازپرداخت‌ها، این پروژه واریزهای اتریوم کاربران را به توکن‌های ZKAS با قابلیت واگذاری تدریجی تبدیل کرده و در اقدامی که به شدت مورد انتقاد قرار گرفت، ETH واریز شده را در پلتفرم لیدو (Lido) استیک کرد. این تغییر ناگهانی در شرایط، منجر به آسیب دیدن بیش از ۱۰,۰۰۰ کاربر شد و برآوردها حاکی از ضرر و زیانی حدود ۳۳ میلیون دلار بود. فروپاشی ZK Casino انتقادات گسترده‌ای را از سراسر جامعه کریپتو، از جمله از ویتالیک بوترین، خالق اتریوم، به دنبال داشت. بوترین ادعاهای پروژه مبنی بر استفاده از فناوری دانش صفر (Zero-Knowledge) را به چالش کشید و همین موضوع، شفافیت و صداقت تیم پشت پرده را زیر سوال برد. تحقیقات بعدی توسط پژوهشگران آن‌چین نیز تیم ZK Casino را به کلاهبرداری‌های قبلی مرتبط دانست و مقامات هلندی نیز در پی این رسوایی اولیه، دستگیری‌های متعددی انجام دادند، اگرچه در آن زمان تنها بخش کوچکی از وجوه بازیابی شد.

جزئیات روند بازپرداخت‌های اولیه و مکانیسم آن‌ها

بر اساس به‌روزرسانی اخیر، حدود ۳۵ درصد از آدرس‌هایی که اتریوم خود را به پلتفرم ZK Casino پل کرده بودند (تقریباً ۲۵۰۰ از ۸۰۰۰ آدرس) اکنون بازپرداخت‌های خود را دریافت کرده‌اند. این بازپرداخت‌ها در یکی از دو پلتفرم zkSync Lite یا zkSync Era انجام شده‌اند. کاربرانی که جزو این ۳۵ درصد هستند، می‌توانند با اتصال حساب EVM معمولی خود به پلتفرم‌های مربوطه، اتریوم خود را مشاهده کنند. این یک گام کوچک اما مهم در جهت بازگرداندن اعتماد به اکوسیستم بلاکچین است. بنیانگذار پروژه همچنین اعلام کرده است که دسته‌های بیشتری از بازپرداخت‌ها در هفته آتی مورد انتظار است. لازم به ذکر است که مبالغ بازپرداختی همچنان در حال تنظیم هستند و ممکن است برخی کاربران بسته به نحوه محاسبه نهایی موجودی‌ها، سود اضافی نیز دریافت کنند. یکی از نکات مهم در این روند، الزامی بودن بررسی هویت (KYC) برای برداشت‌های با مبالغ بزرگتر است که بنیانگذار آن را به دلیل الزامات قانونی دانست. این موضوع، هرچند ممکن است برای برخی کاربران زمان‌بر باشد، اما نشان‌دهنده تلاش برای رعایت قوانین و کاهش ریسک‌های مرتبط با پولشویی در عملیات بازپرداخت است.

چشم‌انداز آینده، چالش‌ها و درس‌هایی برای امنیت در کریپتو

پیشرفت کنونی در روند بازپرداخت، هرچند تسکین‌بخش است، اما هنوز به منزله یک راه‌حل کامل و نهایی نیست. در حال حاضر، تنها حدود یک سوم از کاربران وجوه خود را دریافت کرده‌اند و بنیانگذار پروژه اعلام کرده که تیم در حال همکاری با چندین طرف برای تکمیل پرداخت‌های باقیمانده است. بر اساس این به‌روزرسانی، احتمالاً ۴۰ درصد دیگر از بازپرداخت‌ها نیز در هفته آینده پردازش خواهند شد که مجموع پرداخت‌ها را به حدود ۷۵ درصد از کل کیف پول‌های آسیب‌دیده می‌رساند. با این حال، جدول زمانی نهایی همچنان نامشخص است و بازیابی کامل وجوه ممکن است به عوامل متعددی از جمله وضعیت نقدینگی، فشار قانونی و نحوه مدیریت دارایی‌های آن‌چین باقیمانده بستگی داشته باشد. بسیاری از کاربران آسیب‌دیده، با توجه به تاخیرهای طولانی و فقدان نظارت شخص ثالث، همچنان نسبت به نتیجه نهایی بدبین هستند. این پرونده بار دیگر اهمیت تحقیق و بررسی دقیق (Do Your Own Research - DYOR) را برای کاربران در فضای کریپتو برجسته می‌کند. قبل از سرمایه‌گذاری یا انتقال دارایی‌ها به هر پلتفرم، درک کامل مکانیسم‌ها، تیم توسعه‌دهنده و ریسک‌های موجود، امری حیاتی است. درس‌هایی از پروژه‌هایی مانند ZK Casino، بر لزوم شفافیت، امنیت قراردادهای هوشمند و نظارت قوی‌تر در اکوسیستم وب ۳ تاکید می‌کنند تا از تکرار چنین حوادث تلخی جلوگیری شود و اعتماد کاربران به این فناوری نوین حفظ گردد.

مروری بر کلاهبرداری ۳۳ میلیون دلاری پروژه

پروژه ZK Casino، که پیش‌تر با ادعاهایی بزرگ و وعده‌های جذاب پا به عرصه گذاشته بود، پس از ماه‌ها سکوت و فروپاشی، بار دیگر با خبرهایی پیرامون بازپرداخت‌های جزئی در کانون توجه قرار گرفته است. این پروژه که به یکی از طولانی‌ترین اختلافات مربوط به کلاهبرداری در حوزه کریپتو تبدیل شده بود، با ضرری تخمینی حدود ۳۳ میلیون دلار، بیش از ۱۰,۰۰۰ کاربر را تحت تأثیر قرار داد. داستان ZK Casino نمونه‌ای بارز از خطرات و پیچیدگی‌های سرمایه‌گذاری در فضای پرنوسان وب۳ و پروژه‌های نوظهور بلاکچین است که کاربران را به رعایت نهایت دقت و تحقیق (DYOR) قبل از هرگونه مشارکت مالی ترغیب می‌کند.

آغاز یک پروژه پرادعا و فروپاشی ناگهانی

ZK Casino در آوریل ۲۰۲۴ با وعده‌ای فریبنده راه‌اندازی شد: کاربران می‌توانستند اتریوم (ETH) خود را به زنجیره لایه دوم آن انتقال (bridge) دهند، از آن بازدهی کسب کنند و هر زمان که خواستند، اتریوم اولیه خود را برداشت نمایند. این وعده در نگاه اول برای بسیاری از سرمایه‌گذاران جذاب به نظر می‌رسید و نوید یک فرصت سودآور در اکوسیستم دیفای را می‌داد. اما واقعیت به سرعت نمایان شد و طرح اولیه به کلی تغییر کرد. به جای بازپرداخت وجوه کاربران، پروژه سپرده‌های اتریوم را به توکن‌های ZKAS با دوره واگذاری (vested) تبدیل کرد و در اقدامی که خشم جامعه کریپتو را برانگیخت، اتریوم‌ها را در پروتکل لیدو (Lido) استیک کرد.

این تغییر ناگهانی در شرایط، عملاً دسترسی کاربران به سرمایه اولیه خود را قطع کرد و موجی از نگرانی و سپس محکومیت را به همراه داشت. بیش از ۱۰,۰۰۰ کاربر درگیر این ماجرا شدند و طبق برآوردها، ضرر کل به حدود ۳۳ میلیون دلار رسید. این رقم قابل توجه، ZK Casino را به یکی از بزرگترین کلاهبرداری‌های (یا "راگ پول‌ها" به اصطلاح جامعه کریپتو) اخیر در این فضا تبدیل کرد که اعتماد بسیاری از کاربران را به پروژه‌های جدید بلاکچین از بین برد.

واکنش جامعه کریپتو و تحقیقات انجام‌شده

فروپاشی ZK Casino با انتقادات شدید و گسترده‌ای از سوی جامعه کریپتو مواجه شد. از جمله منتقدان برجسته این پروژه، ویتالیک بوترین، بنیانگذار اتریوم بود که ادعاهای ZK Casino مبنی بر استفاده از فناوری "دانش صفر" (zero-knowledge technology) را به چالش کشید و آن‌ها را زیر سوال برد. این انتقادات، مشروعیت فنی پروژه را که خود را به‌عنوان یک نوآوری در فضای لایه دوم معرفی می‌کرد، از بین برد.

علاوه بر این، محققان فعال در حوزه بلاکچین و تجزیه و تحلیل آن-چین، به سرعت وارد عمل شدند و تیم پشت پرده ZK Casino را به کلاهبرداری‌های قبلی متصل کردند. این یافته‌ها، ماهیت مشکوک پروژه را بیش از پیش آشکار ساخت. مقامات هلندی نیز در پی این اتفاقات، چندین بازداشت در مراحل اولیه فروپاشی انجام دادند، اگرچه در آن زمان تنها بخش کوچکی از وجوه سرقت شده قابل بازیابی بود. این تحقیقات و بازداشت‌ها، نشان‌دهنده ابعاد بین‌المللی و جدیت این کلاهبرداری بود.

بازپرداخت‌های جزئی و چشم‌انداز مبهم

پس از ماه‌ها سکوت، بنیانگذار ناشناس پروژه، که با نام "Derivatives Monke" شناخته می‌شود، در تاریخ ۱۰ نوامبر از طریق پلتفرم X (توییتر سابق)، به‌روزرسانی‌هایی را درباره بازپرداخت‌ها به اشتراک گذاشت. طبق این به‌روزرسانی، حدود ۳۵ درصد از آدرس‌هایی که اتریوم خود را به پلتفرم انتقال داده بودند (تقریباً ۲۵۰۰ از ۸۰۰۰ آدرس)، اکنون وجوه خود را در zkSync Lite یا zkSync Era دریافت کرده‌اند. وی همچنین اعلام کرد که دسته‌های دیگری از بازپرداخت‌ها در هفته‌های آتی انتظار می‌رود و مبالغ در حال تعدیل هستند، با این امکان که برخی کاربران بسته به نحوه محاسبه نهایی موجودی‌ها، سود اضافی نیز دریافت کنند. با این حال، برای برداشت‌های بزرگ‌تر، الزامات قانونی، از جمله بررسی هویت (KYC)، ضروری خواهد بود.

این پیشرفت در بازپرداخت‌ها، تا حدودی تسکینی برای کاربران آسیب‌دیده محسوب می‌شود، اما به هیچ وجه به معنای یک راه‌حل کامل نیست. در حال حاضر، تنها حدود یک‌سوم از کاربران وجوه خود را دریافت کرده‌اند و بنیانگذار پروژه اظهار داشته است که تیم با چندین طرف برای تکمیل پرداخت‌های باقی‌مانده همکاری می‌کند. طبق اظهارات، ممکن است ۴۰ درصد دیگر از بازپرداخت‌ها در هفته آینده پردازش شوند که در این صورت، مجموع پرداخت‌ها به حدود ۷۵ درصد از تمامی کیف پول‌های تحت تأثیر خواهد رسید. با این حال، جدول زمانی نهایی همچنان نامشخص است و بازیابی کامل وجوه ممکن است به شرایط نقدینگی، فشارهای قانونی و نحوه مدیریت دارایی‌های باقی‌مانده در بلاکچین بستگی داشته باشد.

بسیاری از کاربران آسیب‌دیده، به دلیل تأخیرهای طولانی و عدم نظارت شخص ثالث، همچنان نسبت به نتیجه نهایی این فرآیند بدبین هستند. این موضوع، بار دیگر بر اهمیت شفافیت و حاکمیت قوی در پروژه‌های بلاکچینی تأکید می‌کند و به کاربران هشدار می‌دهد که در هنگام مشارکت در پروژه‌های کریپتو، به‌ویژه آن‌هایی که توسط تیم‌های ناشناس اداره می‌شوند و وعده‌های بسیار جذاب می‌دهند، همواره جانب احتیاط را رعایت کرده و تمامی جوانب ریسک را بسنجند.

واکنش جامعه کریپتو و اقدامات قانونی

پروژه ZK Casino، پس از ماه‌ها سکوت و فروپاشی که ده‌ها هزار کاربر را متضرر کرده بود، با اعلام به‌روزرسانی در مورد بازپرداخت‌های جزئی، دوباره در کانون توجه قرار گرفته است. این پرونده، یکی از طولانی‌ترین و جنجالی‌ترین اختلافات در دنیای بلاکچین به شمار می‌رود که هم واکنش‌های گسترده‌ای را در جامعه کریپتو برانگیخته و هم پای مقامات قانونی را به میان کشیده است. تعهدات اولیه این پروژه، مبنی بر امکان سپرده‌گذاری اتریوم (ETH) در بلاکچین لایه دوم خود، کسب سود و برداشت بی‌درنگ سرمایه اصلی، به سرعت نقش بر آب شد و کاربران را با تبدیل سرمایه‌هایشان به توکن‌های ZKAS و استیک کردن ETH آن‌ها در لیدو مواجه ساخت. این اتفاقات، نه تنها زیان‌های مالی قابل توجهی به بار آورد، بلکه به بی‌اعتمادی عمیقی در میان کاربران و فعالان این حوزه دامن زد.

خشم جامعه کریپتو و تردیدهای مداوم

فروپاشی ZK Casino و اقدامات بعدی آن، انتقادهای شدید و گسترده‌ای را در سراسر جامعه کریپتو به همراه داشت. یکی از بارزترین این انتقادات از سوی ویتالیک بوترین، هم‌بنیانگذار اتریوم، مطرح شد که ادعاهای پروژه مبنی بر استفاده از فناوری دانش صفر (Zero-Knowledge) را به چالش کشید و آن‌ها را بی‌اساس خواند. این موضوع، مشروعیت و شفافیت پروژه را از ابتدا زیر سوال برد. بیش از ۱۰,۰۰۰ کاربر تحت تأثیر این فروپاشی قرار گرفتند و برآوردها حاکی از ضرر مالی حدود ۳۳ میلیون دلاری است. به‌رغم اعلامیه‌های اخیر از سوی بنیانگذار ناشناس پروژه، معروف به Derivatives Monke، مبنی بر آغاز بازپرداخت‌های جزئی، بسیاری از کاربران همچنان با دیده تردید به این تحولات می‌نگرند. این تردید ناشی از تأخیرهای طولانی‌مدت در بازپرداخت و عدم وجود نظارت مستقل و شخص ثالث بر این فرایند است. جامعه بلاکچین، که همواره بر شفافیت و عدم تمرکز تأکید دارد، چنین رویکردهایی را زنگ خطری برای امنیت سرمایه‌های کاربران تلقی می‌کند و بر لزوم بررسی دقیق پروژه‌ها پیش از سرمایه‌گذاری تأکید می‌ورزد.

ردپای کلاهبرداری و ورود مقامات قانونی

ابعاد این رسوایی تنها به نقض وعده‌ها محدود نشد؛ تحقیقات محققان آن‌چین (on-chain researchers) ابعاد گسترده‌تری از کلاهبرداری را آشکار ساخت. این تحقیقات، تیم پشت ZK Casino را به کلاهبرداری‌های قبلی مرتبط دانست که نشان‌دهنده الگویی از سوءاستفاده در فضای کریپتو بود. این یافته‌ها، زمینه را برای ورود مراجع قانونی فراهم آورد. مقامات هلندی در جریان پیامدهای اولیه این فروپاشی، چندین نفر را بازداشت کردند که البته در آن زمان، تنها بخش کوچکی از وجوه بازیابی شد. این اقدامات قانونی، نشان‌دهنده جدی‌بودن عواقب چنین کلاهبرداری‌هایی در فضای غیرمتمرکز بلاکچین است. اکنون، با شروع فرایند بازپرداخت، پروژه اعلام کرده است که برای برداشت‌های با مبالغ بالاتر، بررسی‌های هویتی (KYC) الزامی خواهد بود. بنیانگذار پروژه علت این اقدام را الزامات قانونی عنوان کرده است. این مسئله، هرچند ممکن است برای برخی کاربران ناخوشایند باشد، اما می‌تواند گامی در جهت افزایش مسئولیت‌پذیری و جلوگیری از پولشویی در این فرایند پرمناقشه باشد و از سوی دیگر، فشارهای قانونی بر پروژه را به وضوح نشان می‌دهد.

مسیر پرپیچ‌وخم بازپرداخت و انتظارات

آخرین به‌روزرسانی پروژه نشان می‌دهد که حدود ۳۵ درصد از آدرس‌هایی که اتریوم را به پلتفرم منتقل کرده بودند (تقریباً ۲۵۰۰ از ۸۰۰۰ آدرس)، اکنون وجوه خود را در zkSync Lite یا zkSync Era دریافت کرده‌اند و انتظار می‌رود دسته‌های بیشتری از بازپرداخت‌ها در هفته‌های آتی پردازش شوند. بنیانگذار پروژه همچنین اشاره کرده است که مبالغ در حال تنظیم هستند و برخی کاربران بسته به نحوه محاسبه نهایی موجودی، ممکن است سود اضافی نیز دریافت کنند. با این حال، این پیشرفت، تنها تسکین‌بخش بوده و به معنای حل کامل مشکل نیست. تنها حدود یک سوم کاربران تا کنون وجوه خود را دریافت کرده‌اند و بنیانگذار پروژه اعلام کرده که تیم در حال همکاری با چندین نهاد برای تکمیل پرداخت‌های باقی‌مانده است. حتی با وجود پیشنهاد پردازش ۴۰ درصد دیگر از بازپرداخت‌ها در هفته آینده (که مجموع پرداخت‌ها را به حدود ۷۵ درصد از کیف پول‌های آسیب‌دیده می‌رساند)، جدول زمانی نهایی همچنان نامشخص است. سرنوشت بازیابی‌های نهایی به عواملی چون وضعیت نقدینگی پروژه، فشارهای قانونی مداوم و نحوه مدیریت دارایی‌های باقی‌مانده در بلاکچین بستگی دارد. این وضعیت، بار دیگر بر اهمیت بررسی دقیق و درک کامل ریسک‌های مرتبط با سرمایه‌گذاری در پروژه‌های کریپتو تأکید می‌کند و به کاربران هشدار می‌دهد تا همواره با احتیاط و با آگاهی کامل از ماهیت پروژه‌ها و تیم‌های پشت آن‌ها، وارد این فضا شوند.

جزئیات فرآیند بازگشت وجوه به کاربران

پس از ماه‌ها سکوت و بلاتکلیفی پیرامون پروژه فروپاشیده ZK Casino، اخیراً به‌روزرسانی غیرمنتظره‌ای منتشر شده که نشان می‌دهد این پروژه در حال انجام بازپرداخت‌های تدریجی و جزئی به کاربران آسیب‌دیده است. این موضوع یکی از طولانی‌ترین اختلافات مربوط به فروپاشی پروژه‌های کریپتوکارنسی را وارد مرحله جدیدی کرده است. بنیان‌گذار ناشناس این پروژه، که با نام «Derivatives Monke» شناخته می‌شود، در تاریخ ۱۰ نوامبر این خبر را از طریق پلتفرم X به اشتراک گذاشت. این اقدام، کورسوی امیدی برای بیش از ۱۰,۰۰۰ کاربری است که حدود ۳۳ میلیون دلار در این پلتفرم از دست داده بودند و حالا چشم‌انتظار بازگشت بخشی از سرمایه خود هستند.

آغاز بازپرداخت‌های تدریجی و وضعیت فعلی

بر اساس اعلام بنیان‌گذار ZK Casino، تاکنون حدود ۳۵ درصد از آدرس‌های اتریوم (ETH) که به پلتفرم Bridge کرده بودند، وجوه خود را دریافت کرده‌اند. این معادل تقریباً ۲۵۰۰ آدرس از مجموع ۸۰۰۰ درخواست برداشت اولیه ETH است که نشان‌دهنده یک گام اولیه در این فرآیند پیچیده است. این بازپرداخت‌ها از طریق شبکه‌های لایه دوم zkSync Lite یا zkSync Era انجام شده‌اند. zkSync یک راهکار مقیاس‌پذیری لایه دوم برای اتریوم است که با هدف افزایش سرعت تراکنش‌ها و کاهش هزینه‌های گس (gas fees) طراحی شده است، در حالی که امنیت شبکه اصلی اتریوم را حفظ می‌کند. کاربران برای دسترسی به این وجوه کافی است حساب EVM (Ethereum Virtual Machine) عادی خود را به پلتفرم‌های مربوطه متصل کنند. حساب‌های EVM در واقع کیف پول‌های دیجیتالی هستند که با اکوسیستم اتریوم سازگاری دارند.

مبالغ بازپرداختی همچنان در حال تنظیم نهایی هستند و این امکان وجود دارد که برخی کاربران بسته به نحوه محاسبه نهایی موجودی‌ها، سود اضافی نیز دریافت کنند. بنیان‌گذار پروژه اظهار داشته است که دسته‌های بیشتری از بازپرداخت‌ها در هفته آتی پردازش خواهند شد. این امر می‌تواند مجموع بازپرداخت‌ها را به حدود ۷۵ درصد از کل کیف پول‌های آسیب‌دیده برساند، هرچند این یک پیش‌بینی است و نه یک تعهد قطعی. نکته حائز اهمیت این است که برای برداشت‌های با مبالغ بالاتر، انجام بررسی‌های هویتی (KYC یا Know Your Customer) الزامی خواهد بود که به گفته بنیان‌گذار، این امر به دلیل الزامات قانونی صورت می‌گیرد. این روند، لزوم رعایت قوانین ضد پولشویی (AML) را در پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi) حتی پس از فروپاشی پروژه، برجسته می‌کند و بر پیچیدگی‌های بازپس‌گیری وجوه در فضای وب۳ می‌افزاید.

مکانیسم اولیه پروژه و چالش‌های حقوقی

پروژه ZK Casino در آوریل ۲۰۲۴ با این وعده راه‌اندازی شد که کاربران می‌توانند اتریوم خود را به زنجیره لایه دوم آن Bridge (پل) کنند، سود کسب کرده و ETH اولیه خود را در هر زمان برداشت نمایند. مفهوم Bridge در بلاکچین به معنای انتقال دارایی‌ها بین دو شبکه بلاکچین متفاوت است. اما به جای انجام بازپرداخت‌ها طبق وعده اولیه، پروژه سپرده‌های ETH کاربران را به توکن‌های ZKAS با دوره قفل‌شدگی (vesting) تبدیل کرد و ETH دریافتی را در پلتفرم Lido به Staking (سهام‌گذاری) گذاشت. این تغییر ناگهانی در سیاست پروژه، یعنی تبدیل خودسرانه دارایی‌های کاربران و عدم امکان برداشت، اعتراضات گسترده‌ای را در جامعه بلاکچین در پی داشت.

حتی ویتالیک بوترین، بنیان‌گذار اتریوم، نیز ادعاهای پروژه مبنی بر استفاده از فناوری Zero-Knowledge (ZK) را زیر سؤال برد. فناوری Zero-Knowledge Proofs (اثبات دانش صفر) امکان تأیید اطلاعات را بدون افشای خود اطلاعات فراهم می‌کند و یک مفهوم پیشرفته در حوزه حریم خصوصی بلاکچین است. عدم شفافیت در مورد استفاده از این فناوری، به بی‌اعتمادی‌ها دامن زد. محققان On-chain (فعالیت‌های درون زنجیره) بعدها تیم این پروژه را به کلاهبرداری‌های قبلی مرتبط دانستند و مقامات هلندی نیز در پی این رسوایی اولیه، چندین دستگیری انجام دادند، هرچند تنها بخش کوچکی از وجوه در آن زمان بازیابی شد. این سابقه نامطلوب و اقدامات حقوقی، اطمینان کاربران را به شدت کاهش داده و فرآیند بازپرداخت فعلی را با چالش‌های بیشتری مواجه ساخته است. این موارد، ریسک‌های ذاتی و لزوم دقت فراوان در پروژه‌های نوظهور و ناشناس وب۳ را یادآوری می‌کند.

ابهامات و نگرانی‌های کاربران آسیب‌دیده

پیشرفت کنونی در فرآیند بازپرداخت، تا حدی باعث تسکین خاطر کاربران شده است، اما به معنای حل و فصل کامل ماجرا نیست. تنها حدود یک سوم از کاربران تاکنون وجوه خود را دریافت کرده‌اند و بنیان‌گذار پروژه اعلام کرده که تیم با چندین طرف برای تکمیل سایر پرداخت‌ها همکاری می‌کند. هرچند که در به‌روزرسانی بعدی، امکان پردازش ۴۰ درصد دیگر از بازپرداخت‌ها مطرح شده، اما جدول زمانی دقیق و تضمین شده‌ای برای آن وجود ندارد. کاربران آسیب‌دیده بسیاری همچنان با دیدگاه تردید به این فرآیند نگاه می‌کنند، به ویژه با توجه به تأخیرهای طولانی و فقدان نظارت مستقل شخص ثالث بر عملکرد پروژه. این عدم شفافیت و نبود نهاد نظارتی مستقل، از نگرانی‌های اصلی در فضای غیرمتمرکز کریپتو است.

بازیابی نهایی وجوه همچنان با ابهامات زیادی روبه‌رو است و به عوامل متعددی از جمله شرایط نقدینگی (Liquidity Conditions) در بازار، فشارهای قانونی (Legal Pressure) و نحوه مدیریت دارایی‌های باقی‌مانده درون زنجیره‌ای (On-chain Assets) بستگی دارد. نقدینگی کافی برای پوشش همه بازپرداخت‌ها و همچنین پیچیدگی‌های قانونی مربوط به دارایی‌های دیجیتال، از جمله چالش‌های اساسی هستند. این وابستگی‌ها، پیچیدگی و عدم قطعیت ذاتی را در بازگرداندن کامل دارایی‌های دیجیتال در موارد کلاهبرداری‌های کریپتو برجسته می‌کند. کاربران باید همواره هوشیار باشند و هنگام سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید کریپتو، تحقیقات کافی و لازم (Due Diligence) را انجام دهند، به ویژه در مورد پلتفرم‌های دیفای که وعده‌های سود بالا می‌دهند، تا از گرفتار شدن در دام طرح‌های مشکوک یا Rug Pull (کشیدن قالیچه از زیر پا) جلوگیری کنند و امنیت کیف پول دیجیتال و سرمایه خود را حفظ نمایند.

تردید کاربران و آینده نامشخص بازپرداخت‌ها

پس از ماه‌ها سکوت و گمانه‌زنی درباره سرنوشت پروژه ورشکسته کازینو ZK، این پلتفرم با خبری غیرمنتظره مبنی بر آغاز بازپرداخت‌های جزئی، دوباره در کانون توجه قرار گرفته است. این خبر که در تاریخ ۱۰ نوامبر توسط بنیان‌گذار ناشناس پروژه، معروف به "Derivatives Monke"، در پلتفرم X منتشر شد، نوری هرچند کم‌فروغ را در پرونده یکی از طولانی‌ترین اختلافات مرتبط با "راگ پول" (Rug Pull) در فضای کریپتو به ارمغان آورده است. این تحول، پس از ضرر تخمینی ۳۳ میلیون دلاری به بیش از ۱۰,۰۰۰ کاربر، بسیاری را به واکنش واداشته است. اما آیا این اقدام به معنای پایان رنج قربانیان و بازگشت کامل اعتماد است، یا تنها بخش دیگری از یک داستان پیچیده و پرابهام که در آن تردید و عدم قطعیت همچنان حرف اول را می‌زنند؟

جزئیات بازپرداخت‌های اولیه و پیچیدگی‌های فرآیند

بر اساس اعلام Derivatives Monke، تاکنون حدود ۳۵٪ از آدرس‌هایی که اتریوم (ETH) خود را به پلتفرم کازینو ZK انتقال داده بودند، وجوه خود را در یکی از دو شبکه "zkSync Lite" یا "zkSync Era" دریافت کرده‌اند. این رقم تقریباً شامل ۲۵۰۰ آدرس از حدود ۸۰۰۰ آدرس درخواست‌کننده برداشت می‌شود. بنیان‌گذار پروژه وعده داده است که دسته‌های بیشتری از بازپرداخت‌ها در هفته‌های آتی پردازش خواهند شد، که می‌تواند امیدواری‌هایی را برای سایر کاربران آسیب‌دیده ایجاد کند. نکته قابل توجه این است که مبالغ بازپرداخت هنوز در حال تنظیم هستند و بسته به نحوه محاسبه نهایی موجودی‌ها، ممکن است برخی کاربران سود اضافی نیز دریافت کنند.

با این حال، برای برداشت‌های با مبالغ بالاتر، انجام "بررسی‌های هویتی" (KYC) الزامی خواهد بود. بنیان‌گذار این شرط را به دلیل الزامات قانونی بیان کرده است، که می‌تواند برای برخی از کاربران چالش‌برانگیز باشد و به پیچیدگی فرآیند بازپرداخت می‌افزاید. این موضوع نشان می‌دهد که حتی در فرآیند بازپرداخت نیز، موانع و مقرراتی وجود دارد که ممکن است سرعت و سهولت دسترسی کاربران به دارایی‌هایشان را تحت تأثیر قرار دهد. استفاده از شبکه‌های لایه ۲ مانند zkSync Lite و zkSync Era نیز نیاز به دانش فنی از سوی کاربران برای دسترسی به وجوه خود را مطرح می‌کند.

گذشته تاریک کازینو ZK: از وعده‌ها تا سقوط ۳۳ میلیون دلاری

پروژه کازینو ZK در آوریل ۲۰۲۴ با وعده‌هایی فریبنده شروع به کار کرد: کاربران می‌توانستند اتریوم خود را به زنجیره لایه ۲ این پلتفرم منتقل کنند، سود کسب کنند و در هر زمان اتریوم اولیه خود را برداشت نمایند. اما به جای انجام بازپرداخت‌ها، پروژه سپرده‌های کاربران را به توکن‌های ZKAS با حق واگذاری (vested) تبدیل کرد و اتریوم‌های دریافت‌شده را در پلتفرم معتبر لیدو (Lido) استیک نمود. این تغییر ناگهانی در شرایط، به سرعت به عنوان یک "راگ پول" بزرگ شناخته شد که بیش از ۱۰,۰۰۰ کاربر را تحت تأثیر قرار داد و تخمین زده می‌شود ضرری حدود ۳۳ میلیون دلار به بار آورد. این فاجعه مالی، موجی از خشم و سرخوردگی را در جامعه کریپتو ایجاد کرد.

این پروژه با انتقادات شدیدی از سوی جامعه کریپتو مواجه شد، از جمله ویتالیک بوترین، هم‌بنیان‌گذار اتریوم، که ادعاهای کازینو ZK مبنی بر استفاده از فناوری "دانش صفر" (zero-knowledge technology) را به چالش کشید. تحقیقات بعدی توسط محققان درون زنجیره‌ای، تیم این پروژه را به کلاهبرداری‌های قبلی مرتبط دانستند و مقامات هلندی نیز چندین دستگیری در جریان فروپاشی اولیه پروژه انجام دادند، هرچند تنها بخش کوچکی از وجوه بازیابی شد. این سابقه تاریک و پر از اتهامات، دلیل اصلی بدبینی و بی‌اعتمادی کنونی کاربران به وعده‌های جدید بازپرداخت است و نشان می‌دهد که بازسازی اعتماد در این فضا چقدر دشوار است.

امیدهای شکننده و ابهامات پیش رو

پیشرفت کنونی در بازپرداخت‌ها، هرچند اندک و محدود، تسکینی جزئی برای برخی از قربانیان به شمار می‌رود، اما به هیچ وجه به معنای راه‌حلی کامل و جامع نیست. تنها حدود یک سوم از کاربران تاکنون وجوه خود را دریافت کرده‌اند و بنیان‌گذار پروژه اعلام کرده است که تیم با چندین طرف برای تکمیل پرداخت‌های باقیمانده همکاری می‌کند. طبق به‌روزرسانی اخیر، ممکن است ۴۰٪ دیگر از بازپرداخت‌ها در هفته آتی پردازش شوند که در این صورت، مجموع پرداخت‌ها به حدود ۷۵٪ از کل کیف پول‌های آسیب‌دیده خواهد رسید. این آمار نشان‌دهنده پیشرفت است، اما هنوز درصد قابل توجهی از کاربران در انتظار بازگشت سرمایه‌های خود هستند.

با این حال، جدول زمانی باقی‌مانده برای بازپرداخت‌های کامل همچنان نامشخص و غیرقابل پیش‌بینی است. بازیابی نهایی وجوه می‌تواند به عوامل متعددی از جمله شرایط نقدینگی بازار، فشارهای قانونی و نظارتی، و نحوه مدیریت دارایی‌های باقی‌مانده در بلاکچین بستگی داشته باشد. این عدم قطعیت، نگرانی‌های زیادی را در میان کاربران ایجاد کرده است. بسیاری از کاربران آسیب‌دیده، همچنان با شک و تردید جدی به این موضوع می‌نگرند و به تأخیرهای طولانی و عدم نظارت شفاف و مستقل شخص ثالث بر فرآیند بازپرداخت اشاره می‌کنند. این عدم شفافیت و سابقه ناخوشایند، اعتماد را به شدت تضعیف کرده و آینده را برای قربانیان نامعلوم نگه داشته است.

جمع‌بندی و توصیه‌های نهایی برای حفظ امنیت در کریپتو

ماجرای کازینو ZK نمونه‌ای بارز از مخاطرات و چالش‌های موجود در بازار پرنوسان و گاه بی‌قاعده ارزهای دیجیتال است. این داستان پیچیده، بار دیگر اهمیت هوشیاری و آگاهی کاربران را برجسته می‌سازد. در حالی که خبر بازپرداخت‌های جزئی می‌تواند روزنه امیدی برای قربانیان باشد، اما این پرونده هنوز به طور کامل بسته نشده و ابهامات و تردیدهای زیادی پیرامون پایداری و تکمیل آن وجود دارد. مهم‌تر از هر چیز، این حادثه هشداری جدی برای تمامی فعالان این حوزه، از سرمایه‌گذاران خرد تا نهادهای بزرگ‌تر، است تا با دقت بیشتری به تعامل با پروژه‌های کریپتو بپردازند. توصیه اکید می‌شود که کاربران همواره قبل از سرمایه‌گذاری در هر پروژه جدید، تحقیقات جامع و دقیقی (Due Diligence) انجام دهند و تنها به وعده‌های جذاب بسنده نکنند.

بررسی دقیق تیم توسعه‌دهنده از نظر شفافیت هویت و سابقه آن‌ها، مطالعه عمیق وایت‌پیپر (Whitepaper) برای درک مدل فنی و اقتصادی پروژه، و ارزیابی واقعی فناوری زیربنایی از اهمیت بالایی برخوردار است. نباید فراموش کرد که هرگز تمام سرمایه خود را در یک پروژه، به خصوص پروژه‌هایی که وعده‌های سودهای غیرواقعی می‌دهند یا تیم ناشناسی دارند، قرار ندهید. تنوع‌بخشی به سرمایه و حفظ بخش عمده آن در پلتفرم‌ها و دارایی‌های اثبات‌شده، می‌تواند ریسک‌ها را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. هوشیاری در برابر هرگونه نشانه‌ای از "راگ پول" یا کلاهبرداری، مانند عدم شفافیت در ارتباطات، تغییر ناگهانی در شرایط پروژه، یا مسدود شدن ناگهانی برداشت‌ها، ضروری است. این حادثه تلخ، بار دیگر ضرورت احتیاط، آگاهی و تحقیق مستمر را به همه ما یادآوری می‌کند تا بتوانیم در اکوسیستم بلاکچین، با امنیت بیشتری فعالیت کنیم و از پتانسیل‌های بی‌نظیر آن بهره‌مند شویم و از دام پروژه‌های مشکوک در امان بمانیم.